CUMHURİYET DÖNEMİ TÜRK TİYATROSU

MODERN TÜRK TİYATROSU

  1. TANZİMAT TİYATROSU
  2. Modern Türk tiyatrosunun ilk örnekleri verilir.
  3. “Sanat, toplum içindir.”anlayışı hâkimdir.
  4. Yani tiyatro halkı eğitmek için bir araçtı.
  5. II. Dönemde ise tiyatro okunmak için yazıldı.
  • SERVET-İ FÜNUN TİYATROSU
  • Tiyatro çok geri planda kaldı.
  • Okunmak için yazıldı.
  • Fecr-i Âti ile birlikte pek gelişemedi.
  • MİLLİ EDEBİYAT TİYATROSU
  • Tiyatro yine ön plana çıktı.
  • Kurtuluş Savaşı, milli mücadele gibi konular işlendi.
  • Realist akımla eserler verildi.
  • Tiyatro bir araçtı.
  • CUMHURİYET TİYATROSU
  • Tiyatro Anadolu’ya yayılır.
  • Dilde sadeleşme yaşanır.
  • Konularda gerçekçilik göze çarpar.

1923-1980 YILLARI ARASINDA CUMHURİYET TİYATROSUNUN GENEL ÖZELLİKLERİ

  • Milli Edebiyat döneminde başlayan TOPLUMCU anlayış devam ettirilmiştir.
  • Cumhuriyetin ilkelerine aktarmada bir araç olarak görülmüştür.
  • Konular Türk tarihinden, efsanelerden, toplumsal sorunlardan, bozulan değer yargılarından, bireyin ruhsal çelişkilerinden alınmıştır.
  • Atatürk ilke ve inkılâplarının sonucunda bilimin öne çıktığı akılcı eserler yazılmıştır.
  • Sade, açık, anlaşılır bir dil kullanılmıştır.
  • İstanbul’dan sonra Ankara’da da devlet konservatuvarının açılması Anadolu’da tiyatronun gelişmesini hızlandırdı.
  • Muhsin Ertuğrul’un 1927’de Darülbedayi’nin başına geçmesiyle Türk tiyatrosu hızla gelişti.
  • Bu dönemde EPİK ve ABSÜRD tiyatro türlerinin ilk örnekleri verilmeye başlanmıştır.

EPİK TİYATRO

  • Siyasi amaçlı bir tiyatro düşüncesidir.
  • Temelinde sosyalizm vardır.
  • Amacı tiyatronun, sıradan halkın sorunlarını da konu edinebileceğini göstermektir.
  • Tiyatro bir propaganda aracıdır.
  • Seyircilerin duygularına değil düşüncelerine seslenir.
  • Toplumdaki işsizlik, açlık,savaş gibi konuları işleyerek izleyiciye farklı bir bakış açısı kazandırmaya çalışır.
  • Öncüsü, Alman yazar BETOLD BRECH’tir.
  • Edebiyatımızdaki ilk epik tiyatro örneği, HALDUN TANER’in yazdığı KEŞANLI ALİ DESTANI adlı oyundur.

ABSÜRT TİYATRO

  • Tiyatronun bütün kurallarına karşıdır.
  • Amaçsız oyun anlayışıyla ortaya çıkmıştır.
  • Yazarlar, insanların ruhsal durumunu ele alıp çelişkilerini ve karşıtlıklarını sahneye yansıtmışlardır.
  • Mantık aranmaz, olaylar arasında bağ kurulmaz.
  • Amacı, seyirciyi düşündürmek ve tedirgin etmektir.
  • Sahne, perde vb. unsurlar önemsenmez.
  • İşlenen olay ya da kişi ne olursa olsun alay konusudur.
  • Bu tiyatroda hareket ve ses ön plandadır.

GÜNGÖR DİLMEN’in yazdığı CANLI MAYMUN LOKANTASI Türk edebiyatındaki absürt tiyatronun önemli bir örneğidir.

1923-50 TİYATROSUNUN GENEL ÖZELLİKLERİ

  • Özel tiyatrolar kurulmuştur.
  • Kadın oyuncular, sahneden daha çok görülmeye başlandı.
  • Tarih ve efsaneler kaynak olarak görüldü.
  • İlk yıllarda Türk tarihi, ulusal duygular, savaşlar işlenmiştir.

İŞLENEN KONULAR

  • Bireysel ve toplumsal sorunlar.
  • Geleneksel, ataerkil ailenin değişen ve modernleşen yapısı
  • Ekonomik sorunlar
  • Değer yargılarının değişmesi
  • Yanlış Batıllılaşma
  • Paranın gücü ve oluşturduğu baskı
  • Büyük ve küçük kentlerdeki yaşamın karşılaştırılması…..

1950-80 TİYATROSUNUN GENEL ÖZELLİKLERİ

  • Yazar sayısı ve tiyatroya duyulan ilginin artması konuların çeşitlenmesini ve farklı anlatım tekniklerinin gelişmesini sağlamıştır.
  • Toplum sorunları yine ele alınmış ama bu değişik açılardan yapılmıştır.
  • Bazıları bireysel olandan toplumsal olana, kimisi olaylardan toplumsal sorunlara, kimisi merkeze evrensel sorunları alarak topluma gitmiştir.
  • Bu dönemde eğitim sorunları ön plana çıkar.
  • Kuşak çatışması, köylü- kentli arasındaki eğitim farkından doğan çatışmalar; ebeveyn-çocuk, kadın- erkek, imam-öğretmen ilişkileri irdelenir. Böylece toplumdaki bozuklukların temelinde bireyin bilinçsizliğinin, bilinçli olanların da sorumluluktan kaçmalarının yattığı vurgulanır.
  • Hem yerli oyun hem de çevirilerin sayısındaki artış dikkati çeker.

1950-80 ARASI İŞLENEN KONULAR

  • Köy sorunları
  • Kentlerdeki ahlak çöküntüsü ve yansımaları
  • Değişen toplum koşulları
  • Tarih
  • Kadına bakış
  • Bireyin iç dünyası
  • Aile kurumu
  • Yanlış Batılılaşma
  • Toplumdan dışlanmış kişiler
  • Devlet kurumları-halk arasındaki kopukluk
  • Osmanlının yanlışları
  • Geçim sıkıntısı
  • Yozlaşma
  • Ağa-köylü, usta-çırak, patron-çalışan ilişkisi


1923-50 ARASI TİYATRO YAZARLARI1950 -80 ARASI TİYATRO YAZARLARI
Muhsin ErtuğrulMusahipzade Celalİbnürrefik Ahmet Nuri Sekizinciİsmail Hakkı Baltacıoğlu Faruk Nafiz Çamlıbel Yaşar Nabi Nayır Reşat Nuri Güntekin  vb…  Ahmet Kutsi Tecer Haldun TanerOrhan AsenaTurgut Özakman Necati CumalıRefik Erduran Recep Bilginer Turan OflazoğluGüngör DilmenAdalet AğaoğluGüner SümerBaşar SabuncuOktay ArayıcıSelahattin Batu …  

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir